สร้างความตื่นเต้นครั้งใหญ่ให้วงการอนุรักษ์ไทย หลังเฟซบุ๊ก กลุ่มงานวิจัยสัตว์ป่า Wildlife Research Division เผยแพร่รายงานการพบ “ตะโขง” ในธรรมชาติอย่างเป็นทางการครั้งแรกของประเทศไทย พร้อมภาพถ่ายที่สามารถจำแนกชนิดได้ชัดเจน
จุดเริ่มต้นการค้นพบ
รายงานระบุว่า วันที่ 25 มกราคม 2569 มีการพบตะโขงบริเวณคลองบางสน อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส โดยได้รับการยืนยันจากภาพถ่าย ซึ่งถือเป็นครั้งแรกที่ประเทศไทยมีหลักฐานภาพในธรรมชาติที่จำแนกชนิดได้อย่างชัดเจน
ผู้ถ่ายภาพเล่าว่า พบสัตว์ลอยคออยู่ริมคลองในช่วงหัวค่ำ ความยาวประมาณ 3 เมตร จึงเข้าใกล้และบันทึกภาพด้วยโทรศัพท์มือถือ ก่อนที่ตะโขงจะว่ายน้ำหายไป หลังมีชาวบ้านเข้ามาสังเกตการณ์มากขึ้น
ต่อมาในวันที่ 26 มกราคม 2569 ทีมจากสถานีวิจัยสัตว์ป่าป่าพรุ–ป่าฮาลาบาลา ลงพื้นที่ส่องไฟสำรวจในบริเวณจุดเดิม และพบตะโขงอีก 1 ตัว ความยาวประมาณ 1.5 เมตร ในตำแหน่งไม่ไกลจากจุดแรก แม้ไม่สามารถบันทึกภาพได้ แต่ข้อมูลดังกล่าวทำให้สันนิษฐานได้ว่า บริเวณดังกล่าวอาจมีตะโขงอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 2 ตัว
ทั้งนี้ พื้นที่ที่พบเป็นคลองสายหลัก ไหลผ่านป่าพรุด้านบนและไหลลงสู่ทะเลในเขตอำเภอตากใบ ซึ่งสอดคล้องกับลักษณะถิ่นอาศัยที่ตะโขงมักปรากฏในต่างประเทศ
จาก “เชื่อว่าสูญพันธุ์” สู่การยืนยันว่ามีอยู่จริง
ที่ผ่านมา สถานภาพของตะโขงในประเทศไทยไม่ชัดเจน แม้จะมีตัวอย่างในพิพิธภัณฑ์ต่างประเทศที่ระบุว่าเก็บมาจากประเทศไทย แต่ไม่มีข้อมูลรายละเอียดแน่ชัด และไม่เคยมีหลักฐานภาพถ่ายในธรรมชาติที่ยืนยันชนิดได้
ก่อนหน้านี้ เมื่อเดือนกันยายน 2568 เคยมีชาวบ้านถ่ายวิดีโอสัตว์ลักษณะคล้ายตะโขงในพื้นที่ใกล้เคียง แต่ไม่สามารถจำแนกชนิดได้ชัดเจน กระทั่งรายงานล่าสุดนี้จึงถือเป็นหลักฐานยืนยันอย่างเป็นทางการครั้งแรก
รู้จัก “ตะโขง” สัตว์หายากใกล้สูญพันธุ์
ตะโขง หรือ ตะโขงมลายู ชื่อวิทยาศาสตร์ Tomistoma schlegelii อยู่ในอันดับจระเข้ (Crocodilia) วงศ์ Gavialidae ซึ่งมีเพียง 2 ชนิดในโลก คือ
ตะโขงอินเดีย (Gavialis gangeticus) พบในเอเชียใต้ กินปลาเป็นหลัก
ตะโขง (Tomistoma schlegelii) พบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ลักษณะเด่นคือ ปากเรียวยาวมาก มีแถบสีดำพาดลำตัวและหาง โตเต็มที่ยาวประมาณ 4–5 เมตร และไม่มีปุ่มนูนที่ปลายจมูกเหมือนตะโขงอินเดีย จึงมีชื่อภาษาอังกฤษว่า “False gharial”
ต่างจากที่หลายคนเข้าใจว่าเป็นสัตว์กินปลา ตะโขงในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีอาหารหลักเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม นก สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก โดยพบอาศัยในป่าพรุ ปากแม่น้ำ น้ำกร่อย และป่าชายเลน
สถานะระดับโลก
ตามบัญชีแดงของ IUCN ปี 2023 ตะโขงถูกจัดอยู่ในสถานะ “ใกล้สูญพันธุ์ (Endangered)” และอยู่ในบัญชีหมายเลข 1 ของอนุสัญญาไซเตส (CITES Appendix I) ห้ามล่าและห้ามค้าระหว่างประเทศโดยเด็ดขาด ยกเว้นเพื่อการศึกษาวิจัย
รายงานของกลุ่มงานวิจัยสัตว์ป่าครั้งนี้จึงไม่เพียงสร้างความฮือฮาในโลกออนไลน์ แต่ยังมีนัยสำคัญทางวิชาการและการอนุรักษ์ เพราะเป็นหลักฐานยืนยันว่า ประเทศไทยยังมีตะโขงอาศัยอยู่ในธรรมชาติจริง
หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเตรียมติดตามสำรวจเพิ่มเติม เพื่อประเมินสถานภาพประชากร และวางแนวทางอนุรักษ์ในพื้นที่อย่างเหมาะสมต่อไป
